Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yasalaşmasının ardından kapsam dışında kalan yüz binlerce staj ve çıraklık sigortası mağduru, hak arayışlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündeminde tutmaya devam ediyor. Meslek liseleri, üniversiteler veya çıraklık okulları döneminde ilk SGK tescilleri yapılan ancak bu başlangıç tarihleri emeklilik hesabında dikkate alınmayan çalışanlar, mağduriyetin giderilmesi için yeni bir torba yasa bekliyor.
Mevcut Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, staj ve çıraklık döneminde verilen sigorta numaraları ve işe giriş bildirgeleri geçerli sayılsa da, bu dönemde yatırılan primlerin türü emeklilik hakkı kazanılmasına doğrudan engel teşkil ediyor.
Kısa Vadeli ve Uzun Vadeli Sigorta Prim Farkı
Stajyer ve çırakların erken emeklilik (EYT) hakkından yararlanamamasının temelinde yatan teknik ayrım, öğrencilik yıllarında adlarına yatırılan sigorta primlerinin kapsamından kaynaklanıyor:
Kısa Vadeli Sigorta Kolları: Staj ve çıraklık döneminde okullar veya işverenler tarafından yatırılan primler, yalnızca "iş kazası ve meslek hastalığı" risklerini kapsıyor.
Uzun Vadeli Sigorta Kolları: Bir çalışanın emekli olabilmesi için SGK sistemine "malullük, yaşlılık ve ölüm" sigortaları kapsamında prim yatırılması gerekiyor. Stajyerlerin bu primleri yatırılmadığı için, SGK kartlarındaki "ilk işe giriş tarihi" emeklilik hesaplamasında başlangıç olarak kabul edilmiyor.
Gözler Torba Yasada: Masadaki Borçlanma Formülü
Çalışma hayatına fiilen staj veya çıraklıkla başlamış olan kitle, bu dönemin "uzun vadeli sigorta başlangıcı" sayılması için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan bir adım bekliyor. Masada tartışılan ve kamuoyunda beklenti yaratan en güçlü çözüm formülü ise geriye dönük borçlanma hakkı:
Staj Borçlanması Talebi: Tıpkı erkek çalışanların "askerlik borçlanması" veya kadın çalışanların "doğum borçlanması" yaparak sigorta başlangıç tarihlerini geriye çekebilmeleri gibi, stajyer ve çıraklara da kendi dönemleri için "geriye dönük prim ödeme" hakkı verilmesi talep ediliyor.
Bu formül yasalaşırsa, mağdurlar staj yaptıkları sürenin primlerini kendi ceplerinden devlete ödeyerek sigorta başlangıçlarını geriye çekebilecek ve yaşa takılmadan erken emeklilik hakkı kazanabilecek.
