Çalışma hayatında aktif olarak yer almayan ve geçmişte herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan ev hanımları için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında emeklilik kapısını aralayan 3 farklı yasal formül bulunuyor. Kamuoyunda oluşan yaygın "hiç prim ödemeden emekli olunabileceği" algısının aksine, sistem kadınların belirli avantajlar ve devlet destekleriyle kendi primlerini ödeyerek emekli maaşına hak kazanmasını sağlıyor.
Çoğu ev hanımı, geçmişte bir iş yerinde çalışmadığı için emeklilik hakkından tamamen mahrum olduğunu düşünse de; SGK sistemi, kadınları sosyal güvenlik şemsiyesi altına almak için farklı yollar sunuyor. İsteğe bağlı sigorta, evde üretim yapanlara tanınan muafiyetler ve engelli çocuğu olan annelere yönelik pozitif ayrımcılık kuralları bu formüllerin temelini oluşturuyor.
1. İsteğe Bağlı Sigorta ve Gündemdeki 1/3 Devlet Desteği
Hiç sigorta girişi olmayan veya eksik primi bulunan kadınların en yaygın kullandığı yöntem "İsteğe Bağlı Sigortalılık" statüsüdür. Bu sistemde kadınlar, bir işverene bağlı olmadan kendi primlerini devlete ödeyerek Bağ-Kur (4/B) kapsamında emeklilik sistemine dahil olurlar.
Torba Yasa Beklentisi: İsteğe bağlı sigorta ile emekli olmak isteyen ev hanımları için hazırlanan yeni torba yasa tasarısı kapsamında, aylık prim tutarının üçte birinin (1/3) doğrudan devlet tarafından karşılanması planlanıyor. Bu yasa onaylandığında, ev hanımları prim yükünün çok daha altında bir ödeme yaparak emeklilik günlerini doldurabilecek.
2. Evde Üretim Yapan Kadınlara "Vergi Muafiyeti" Avantajı
Sanayi tipi büyük makineler kullanmadan evinde kendi el emeğiyle üretim yapan (reçel, tarhana, örgü, dantel, takı vb.) ve bu ürünleri satan kadınlar için devlet büyük bir prim indirim avantajı sunuyor.
Nasıl İşliyor?: Ürettiği ürünleri kermeslerde, internette veya pazarlarda satan kadınlar, vergi dairelerine başvurarak "Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi" alabiliyor. Bu belgeye sahip olan ev hanımları, SGK'ya başvurduklarında normal isteğe bağlı sigorta primlerine kıyasla çok daha düşük bir meblağ ödeyerek 4/B statüsünde emekli olma hakkı kazanıyor.
3. Engelli Çocuğu Olan Annelere Erken Emeklilik Hakkı (Yıpranma Payı)
SGK'nın kadınlara sunduğu en hayati sosyal destek mekanizmalarından biri de başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan annelere yöneliktir.
Ekstra Prim Günü: Bu durumdaki annelerin, sisteme prim ödedikleri veya çalıştıkları her 4 yıla karşılık olarak SGK hanelerine 1 yıl (dörtte bir oranında) fazladan prim günü eklenmektedir. Bu sayede anneler, yaş ve prim şartını çok daha erken tamamlayarak emekli olabilmektedir.
